Ngày 11/7 hằng năm được Liên hợp quốc chọn là Ngày Dân số Thế giới, nhằm nâng cao nhận thức của toàn xã hội về các vấn đề dân số và tác động của nó tới sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia, dân tộc. Năm 2026, Ngày Dân số Thế giới được tổ chức với chủ đề: "Chung tay hiện thực hóa khát vọng của thanh niên cho một tương lai tươi sáng", khẳng định vai trò trung tâm của thế hệ trẻ trong công cuộc xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
Dấu mốc quan trọng: Luật Dân số số 113/2025/QH15 chính thức có hiệu lực
Từ ngày 01/7/2026, Luật Dân số số 113/2025/QH15 chính thức có hiệu lực thi hành, thay thế Pháp lệnh Dân số trước đây, với 8 chương, 30 điều. Đây là bước chuyển quan trọng, đưa công tác dân số nước ta từ "Kế hoạch hóa gia đình" sang giai đoạn mới "Dân số và Phát triển", giải quyết đồng bộ, toàn diện các vấn đề về quy mô, cơ cấu, chất lượng và phân bố dân số.
Một số điểm mới nổi bật người dân cần biết:
- Có hiệu lực từ 01/7/2026, thay thế Pháp lệnh Dân số cũ, gồm 8 chương, 30 điều.
- Chuyển trọng tâm chính sách từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển, hướng tới giải quyết đồng bộ các vấn đề về quy mô, cơ cấu và già hóa dân số.
- Cá nhân, cặp vợ chồng được quyền quyết định về thời gian sinh con, số con và khoảng cách giữa các lần sinh, phù hợp với sức khỏe, điều kiện học tập, lao động, thu nhập và khả năng nuôi dạy con.
- Chính sách hỗ trợ khi sinh con thứ hai: lao động nữ được nghỉ 7 tháng, lao động nam được nghỉ 10 ngày.
- Chính sách hỗ trợ sinh con về tài chính (đối với phụ nữ dân tộc thiểu số, phụ nữ ở địa phương có mức sinh thấp, phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi...) và các chính sách khác như ưu tiên nhà ở xã hội cho gia đình có từ 2 con trở lên.
- Nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức; cưỡng bức, ép buộc sinh con hoặc không sinh con; kỳ thị, phân biệt đối xử trong tiếp cận dịch vụ dân số.
Vì sao câu chuyện dân số hôm nay gắn liền với khát vọng của thanh niên?
Thanh niên là lực lượng lao động chính, là nguồn nhân lực quyết định năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của đất nước trong tương lai. Một cơ cấu dân số hài hòa, chất lượng dân số được nâng cao, mức sinh được duy trì hợp lý chính là nền tảng để mỗi bạn trẻ có điều kiện học tập, lao động, xây dựng gia đình và cống hiến cho xã hội. Ngược lại, nếu không quan tâm đúng mức tới công tác dân số ngay từ hôm nay, những hệ lụy như mất cân bằng giới tính khi sinh, già hóa dân số nhanh, chất lượng dân số chưa cao... sẽ trở thành gánh nặng cho chính thế hệ thanh niên trong tương lai.
Vì vậy, hưởng ứng Ngày Dân số Thế giới năm nay không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế, mà là sự chung tay của mỗi gia đình, mỗi bạn trẻ và toàn xã hội để:
- Duy trì mức sinh thay thế hợp lý, không quá thấp cũng không quá cao;
- Nâng cao chất lượng dân số ngay từ khi còn là bào thai và trẻ nhỏ;
- Giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, không lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức;
- Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, thích ứng chủ động với già hóa dân số;
- Tư vấn, khám sức khỏe trước hôn nhân; sàng lọc trước sinh và sơ sinh;
- Phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.
Hành động của mỗi chúng ta
- Chủ động tìm hiểu và tuân thủ các quy định của Luật Dân số số 113/2025/QH15.
- Thực hiện tư vấn và khám sức khỏe trước khi kết hôn vì hạnh phúc gia đình, vì sự phồn vinh của đất nước.
- Không lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức, để việc sinh con trai hay gái theo quy luật tự nhiên.
- Không tảo hôn, không kết hôn cận huyết thống để nâng cao chất lượng dân số.
- Không mang thai và sinh con ở tuổi chưa thành niên, vì sức khỏe, hạnh phúc và tương lai của chính bạn.
- Quan tâm, chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại cộng đồng, coi đây là trách nhiệm của mỗi cá nhân, gia đình và toàn xã hội.
- Tích cực học tập, rèn luyện để trở thành nguồn nhân lực chất lượng cao, góp phần đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới.
Mỗi hành động nhỏ hôm nay - từ việc khám sức khỏe trước hôn nhân, chăm sóc sức khỏe sinh sản đúng cách, đến việc không lựa chọn giới tính thai nhi - đều là những viên gạch góp phần xây dựng một Việt Nam với cơ cấu dân số hài hòa, chất lượng dân số ngày càng nâng cao. Hãy cùng chung tay hưởng ứng Ngày Dân số Thế giới 11/7/2026, vì một tương lai tươi sáng cho thế hệ thanh niên hôm nay và mai sau.
Dương Thần Trưởng – Phòng KHTH
