CẤP CỨU (24/24):
02053.898.115

ĐIỆN THOẠI HỖ TRỢ :02053.870.039

CÁCH NGỪA SỎI TIẾT NIỆU TÁI PHÁT

Ngày 12 / 03 / 2021
|
Y học thường thức

Sỏi tiết niệu là những loại sỏi như sỏi thận, sỏi niệu quản và sỏi bàng quang, có thể được hình thành khi những chất như canxi, oxalate, phosphate và urat tập trung nhiều trong nước tiểu.

Sỏi tiết niệu là bệnh khá thường gặp ở nước ta, chiếm tỉ lệ 5- 10% dân số. Tỉ lệ mắc sỏi tiết niệu tái phát nếu không được theo dõi điều trị sau 1 năm là 10%, 3 - 5 năm là 30%, sau 5 năm là 50%, sau 10 năm là 80~90%. Vậy làm gì để ngăn chặn sự tái phát của sỏi tiết niệu là rất quan trọng.

Nguyên nhân

Nghiên cứu dịch tễ học cho thấy sự hình thành sỏi tiết niệu liên quan tới nhiều nguyên nhân: tình dục, độ tuổi, môi trường địa lý, thói quen ăn uống, điều kiện dinh dưỡng và các yếu tố khác và thường do sự phối hợp của nhiều nguyên nhân như: uống ít nước, bổ sung canxi không đúng cách, rối loạn chuyển hóa, di truyền.

Có 5 loại sỏi tiết niệu:

Sỏi canxi oxalate: Hình thành do sự bài tiết nhiều chất canxi và oxalate.

Sỏi canxi phosphate: được hình thành khi trong nước tiểu chứa nhiều chất canxi và Alkline, tức là nước tiểu có nồng độ pH cao.

Sỏi axít uric: hình thành do axít trong nước tiểu. Một chế độ ăn nhiều chất purines (có trong thức ăn giàu chất đạm như thịt, cá, tôm, cua,...) có thể làm tăng lượng axít uric trong nước tiểu. Nếu axít uric tập trung trong nước tiểu, chính axít uric hoặc nó cùng với canxi sẽ hình thành nên sỏi tiết niệu.

Sỏi Struvite: là do nhiễm trùng thận. Việc bài tiết qua đường nước tiểu có thể ngăn ngừa sỏi struvite.

Sỏi cystine: do sự rối loạn mang tính di truyền, sự rối loạn này gây ra rò rỉ cystine từ thận vào nước tiểu tạo ra những thể kết tinh rồi dẫn tới hình thành sỏi.

Rau xanh chứa nhiều chất xơ giúp hạn chế sự tái hấp thụ oxalat.

Cần phải làm gì?

Nghiên cứu dịch tễ học cho thấy rằng sự hình thành sỏi tiết niệu liên quan tới nhiều nguyên nhân: tình dục, độ tuổi, môi trường địa lý, thói quen ăn uống, điều kiện dinh dưỡng và các yếu tố khác và thường do sự phối hợp của nhiều nguyên nhân như: uống ít nước, bổ sung canxi không đúng cách, rối loạn chuyển hóa, di truyền... Vì vậy, để có hiệu quả ngăn chặn sự tái phát của sỏi tiết niệu là rất quan trọng; trong số những yếu tố trên, chế độ ăn uống liên quan rất nhiều tới sự hình thành hoặc ngăn ngừa hình thành sỏi  tiết niệu.

Việc phân tích chính xác thành phần sỏi cung cấp các đầu mối quan trọng để tiếp tục khám phá các nguyên nhân gây sỏi và cũng là quan trọng cho việc cung cấp chế độ ăn uống sinh hoạt.

Đối với bệnh nhân sau phẫu thuật sỏi, chế độ ăn uống hợp lý có thể giúp cho tỷ lệ tái phát của bệnh giảm xuống dến 10% sau 5 năm. Tùy theo từng loại sỏi tiết niệu mà có chế độ ăn cụ thể.

Sỏi canxi oxalate: Canxi từ thực phẩm sẽ không tăng nguy cơ bị sỏi canxi oxalate. Canxi trong bộ máy tiêu hóa gắn kết với oxalate từ thực phẩm và ngăn nó đi vào máu, ngăn nó vào bộ máy tiết niệu nơi mà nó có thể hình thành sỏi. Người bị sỏi canxi oxalate nên bổ sung 800mg canxi trong khẩu phần ăn uống mỗi ngày, không chỉ để ngăn ngừa sỏi tiết niệu mà còn tốt cho xương. Một cốc sữa ít chất béo có chứa hàm lượng 300mg canxi. Một số sản phẩm về sữa khác như sữa chua cũng chứa hàm lượng canxi cao. Chúng ta nên bổ sung canxi bằng cách lựa chọn những thực phẩm giàu canxi trong chế độ ăn uống, còn việc uống các loại thuốc bổ sung canxi sẽ làm tăng nguy cơ bị sỏi canxi oxalate nếu như chúng không được dùng với thực phẩm.

Nạp đủ lượng canxi từ thực phẩm hoặc uống bổ sung canxi kết hợp thực phẩm. Cắt giảm khẩu phần ăn uống chứa natri. Cắt giảm thành phần ăn chứa protein như thịt, trứng, cá.

Tránh thực phẩm chứa nhiều oxalate như rau chân vịt (spinach), cây đại hoàng (rhubarb), hạnh nhân (nuts), bột lúa mì (wheat bran). Bởi vì những loại thực phẩm này có thể làm tăng lượng oxalate trong nước tiểu, nơi mà chúng kết hợp với canxi hình thành nên sỏi canxi oxalate.

Sỏi canxi phosphate: Cắt giảm khẩu phần ăn uống chứa natri. Cắt giảm thành phần ăn chứa protein động vật. Nạp đủ lượng canxi từ thực phẩm hoặc uống bổ sung canxi kết hợp thực phẩm.

Sỏi axít uric: Hạn chế protein động vật. Ngoài ra, chúng ta nên cắt giảm thực phẩm có chứa sodium trong khẩu phần ăn uống để giảm hàm lượng canxi trong nước tiểu. Vì sodium thông thường là muối, là nguyên nhân khiến thận bài tiết nhiều canxi trong nước tiểu. Sự tập trung nhiều canxi, oxalate và phosphorus trong nước tiểu sẽ hình thành sỏi.

Tránh ăn nhiều thịt và protein động vật trong trứng, cá, tôm, cua... có chất purine, chất này có thể làm tăng nồng độ axít uric trong nước tiểu.

Lời khuyên thầy thuốc

Ngoài những việc trên thì uống đủ nước mỗi ngày là cách tốt nhất để ngăn ngừa hầu hết các loại sỏi tiết niệu.

Lượng nước mỗi một người cần uống tùy thuộc vào thời tiết và mức độ hoạt động cơ thể - những người lao động chân tay hoặc vận động thể dục thể thao dưới thời tiết nóng cần uống nhiều nước hơn để bù đắp lượng nước tiêu hao khi ra mồ hôi. Tùy thuộc vào lượng nước tiểu một ngày mà chúng ta điều chỉnh lượng nước cần uống nếu lượng nước tiểu quá ít, chúng ta cần uống nhiều nước hơn.

Mỗi người uống 2 - 3 lít nước mỗi ngày. Người bị sỏi cystine cần uống nhiều hơn. Mặc dù nước là tốt nhất nhưng một số loại đồ uống khác cũng giúp ngăn ngừa sỏi tiết niệu, ví dụ như nước hoa quả. Một số nghiên cứu còn chỉ ra rằng nước hoa quả như chanh và cam sẽ chống sỏi tiết niệu bởi vì chúng có chứa axít citric, axít này ngăn chặn sự kết tinh trong quá trình hình thành sỏi.

 

Theo Sức khỏe và đời sống

Ý kiến bạn đọc