Sốt rất hay gặp ở trẻ em, thường liên quan đến các bệnh nhiễm trùng và có thể tự thuyên giảm khi nguyên nhân được kiểm soát. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, sốt có thể là dấu hiệu của bệnh lý nghiêm trọng, đặc biệt khi trẻ sốt cao kéo dài, không uống được, li bì, khó thở hoặc xuất hiện các biểu hiện bất thường.

Nếu trẻ sốt cao liên tục, khó hạ hoặc tình trạng toàn thân xấu đi, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám. Trẻ bỏ bú, bỏ ăn uống, nôn nhiều, tiểu ít hoặc không thể uống được cũng cần được đánh giá sớm để phòng nguy cơ mất nước.

Đặc biệt, khi trẻ thở nhanh, khó thở, co kéo lồng ngực, tím tái, co giật, li bì, khó đánh thức hoặc có biểu hiện bất thường khác, cần đưa trẻ đi khám ngay.

images_2.jpg

1. Những nguyên nhân thường gặp gây sốt ở trẻ

Sốt là phản ứng của cơ thể trước nhiều tác nhân, phổ biến nhất là nhiễm trùng. Nhiệt độ cơ thể trẻ có thể thay đổi theo vị trí đo và phương pháp đo. Vì vậy, cha mẹ không nên chỉ dựa vào việc sờ trán, nách hoặc bụng để xác định trẻ có sốt hay không mà nên sử dụng nhiệt kế.

Sốt do nhiễm virus

Nhiễm virus là nguyên nhân phổ biến gây sốt ở trẻ. Tùy loại virus, trẻ có thể xuất hiện các triệu chứng khác nhau.

- Sốt xuất huyết: Trẻ thường sốt cao đột ngột, kéo dài trong vài ngày, kèm đau đầu, đau mỏi người, có thể xuất hiện chấm xuất huyết hoặc các biểu hiện chảy máu. Giai đoạn nguy hiểm có thể xảy ra khi trẻ bắt đầu hạ sốt, do đó không nên chủ quan khi thấy nhiệt độ giảm. Trẻ có dấu hiệu cảnh báo như đau bụng nhiều, nôn nhiều, lừ đừ, chảy máu hoặc tay chân lạnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay.

- Cúm: Trẻ có thể sốt, ho, đau họng, nghẹt mũi, chảy nước mũi, đau mỏi người và mệt mỏi. Một số trường hợp có thể diễn biến nặng, đặc biệt ở trẻ nhỏ hoặc trẻ có bệnh nền.

- Rubella: Thường gây sốt nhẹ, phát ban và nổi hạch, đặc biệt ở vùng sau tai, chẩm và cổ. Trẻ có thể kèm triệu chứng viêm đường hô hấp trên.

- Sởi: Trẻ thường sốt, ho, chảy nước mũi, mắt đỏ; sau vài ngày xuất hiện ban, thường bắt đầu ở mặt rồi lan xuống thân mình. Sởi có thể gây biến chứng như viêm phổi, viêm tai giữa hoặc viêm não, nhất là ở trẻ nhỏ và trẻ chưa được tiêm chủng đầy đủ.

- Tay chân miệng: Trẻ có thể sốt, đau họng, biếng ăn, quấy khóc; sau đó xuất hiện các tổn thương dạng phỏng nước ở lòng bàn tay, bàn chân, đầu gối, mông và niêm mạc miệng. Một số trường hợp có thể diễn biến nặng với giật mình chới với, run tay chân, thở bất thường, lừ đừ hoặc nôn nhiều.

- Thuỷ đậu: Trẻ có thể sốt, mệt mỏi, đau đầu, sau đó xuất hiện các nốt ban tiến triển thành mụn nước. Các tổn thương thường xuất hiện thành nhiều đợt và gây ngứa.

Sốt do nhiễm khuẩn cần cảnh giác

Ngoài virus, sốt ở trẻ còn có thể do nhiễm khuẩn. Một số nguyên nhân thường gặp gồm viêm họng, viêm amidan, viêm phổi và các nhiễm trùng đường hô hấp khác; nhiễm khuẩn đường tiết niệu; nhiễm trùng đường tiêu hóa hoặc các ổ nhiễm trùng khác.

Đáng lưu ý, viêm màng não, viêm não và nhiễm khuẩn huyết là những tình trạng nghiêm trọng có thể biểu hiện bằng sốt. Trẻ có thể kèm đau đầu dữ dội, nôn, cứng gáy, co giật, rối loạn ý thức, li bì, khó đánh thức hoặc xuất hiện ban bất thường. Khi có những dấu hiệu này, cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay.

2. Khi nào trẻ sốt cần nhập viện?

Không phải mọi trường hợp trẻ sốt đều cần nhập viện. Quyết định nhập viện phụ thuộc vào nguyên nhân, tuổi, mức độ bệnh và tình trạng toàn thân của trẻ.

Cha mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay nếu trẻ khó thở, thở nhanh, co kéo lồng ngực, tím tái; co giật; li bì hoặc khó đánh thức; đau đầu dữ dội, cứng gáy; nôn liên tục; không uống được hoặc tiểu ít.

Trẻ sốt kèm phát ban xuất huyết, chảy máu bất thường, đau bụng nhiều, tay chân lạnh hoặc tình trạng xấu đi nhanh cũng cần được đánh giá khẩn cấp.

Đối với trẻ dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C trở lên, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay, ngay cả khi trẻ chưa có biểu hiện bất thường rõ ràng.

Sốt ở trẻ là triệu chứng phổ biến nhưng không nên chỉ dựa vào con số trên nhiệt kế để đánh giá mức độ nguy hiểm. Cha mẹ cần theo dõi toàn trạng của trẻ, đảm bảo trẻ được uống đủ nước hoặc bú mẹ phù hợp và sử dụng thuốc hạ sốt đúng hướng dẫn khi cần. Không tự ý dùng kháng sinh hoặc phối hợp nhiều loại thuốc hạ sốt cho trẻ.

Khi trẻ có bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào hoặc cha mẹ nhận thấy trẻ khác thường, mệt nhiều hơn, việc đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời là cần thiết.